پنجشنبه ۱۶ شهریور ۰۲ | ۱۹:۲۸ ۲۴ بازديد
مقدمه
تورم پدیده ای است که به شدت وضعیت اقتصادی و بهزیستی مالی اشخاص را تحت تاثیر قرار می دهد. تورم می تواند اثر تخریبی بر درآمد افراد بویژه قشر دارای درآمد ثابت داشته باشدو بر جمعیت فقرا به شدت بیفزاید. اشنایی با مفهوم و تعریف تورم و راهبردهای مقابله با آن بخشی از سواد مالی است و لازم است هر فردی ضمن درک مفهوم آن اثراتش را بر زندگی و درآمد خود بداند و راه های مقابله با آن را بشناسد
تعریف تورم
از نظر لغوی در زبان فارسی “تورم” به معنای “ورم کردن”، “آماس کردن” و “آماسیدن” است. در ساده ترین تعریف، تورم به معنی افزایش غیرمتناسب سطح عمومی قیمتها در نظر گرفته میشود. به سخن دیگر، تورم، روند فزاینده و نامنظم افزایش قیمتها در اقتصاد است
تورم از نظر علم اقتصاد به معنی افزایش سطح عمومی قیمت ها در طول یک زمان مشخص است. نرخ تورم برابر است با تغییر در یک شاخص قیمت که معمولا شاخص قیمت مصرف کننده استاگر قیمت یک کیلو سیب در هفته گذشته 2000تومان بوده و در هفته جاری به 4000تومان تغییر کرده باشد به این تغییر قیمت، “تورم قیمت سیب” گفته می شود. بعلت دو برابر شدن قیمت سیب، درصد افزایش قیمت سیب در این بازه زمانی 100درصد است که این درصد افزایش قیمت، “نرخ تورم” این کالا را نشان می دهد
روش محاسبه نرخ تورم در سطح کلان
نرخ تورم از طریق محاسبه قیمت هفتگی، ماهانه و سالانه یک سبد کالای پایه حاصل میشود که این سبد نیز هر چند سال یک بار مورد بازنگری قرار میگیرد. در ایران این سبدآخرین بار در سال 1383 با دربرداشتن 359 قلم کالا و خدمات در 75 شهر منتخب کشور و در 12 گروه کالایی مورد استناد قرار گرفت
به زبان ساده مراحل عملیاتی محاسبه نرخ سالانه تورم به شرح زیر است:
الف. قیمت کالاها و خدمات در سال گذشته( این قیمت در دسترس است) محاسبه می شود
ب.قیمت همان کالاها و خدمات در سال جاری نیز بدست می اید
ج. درصد تغییر هر کالا محاسبه می شود
د. درصدهای بدست آمده باهم جمع می شوند و بر مجموع کالاها و خدمات تقسیم می گردد و نرخ تورم بدست می آید
نرخ تورم را به سه روش تغییر “نقطه به نقطه”، تغییر “ماه به ماه” و “متوسط تغییر سالانه” می توان محاسبه کرد
نرخ تورم در ایران و سایر کشورها
نرخ تورم در جوامع مختلف ارقام متفاوتی را نشان می دهد در اغلب کشورهای توسعه یافته این نرخ تک رقمی و زیر 2% است. در ایران، بویژه در تاریخ 40 ساله انقلاب نرخ تورم بالابوده است. چنانکه بغیر از 2سال، این نرخ دو رقمی بوده و حتی در یکی از سالها به رقم بی سابقه 50% نیز رسیده است.
تعریف ارزش زمانی پول
پول یک کشور در هر برهه ی زمانی در برابر ارزها، فلزات گرانبها و انواع کالاها، دارای ارزش و بهایی است. در طول زمان، تورم می تواند ارزش پول ملی یک کشور را در برابر آنها به شدت متاثر کند. به ارزش یک پول ملی در برابر انواع ارزها، فلزات گرانبها و انواع کالاها در برهه های زمانی مختلف، “ارزش زمانی پول” گفته می شود
مثال1: اگر در آعاز یک سال، قیمت مبادله دلار در برابر ریال از رقم 50000ریال در برابر یک دلار، در پایان سال به رقم 60000ریال افزایش یابد ارزش زمانی ریال در مقایسه با سال گذشته 20%افت کرده است
مثال2: اگر نرخ تورم سالانه در کشوری 10% باشد ارزش زمانی 100واحد پول آن در پایان سال 90واحد خواهد بود زیرا بطور متوسط با 100واحد پول در پایان سال می توان 90 واحد کالا و خدمات خریدای نمود
روش محاسبه ارزش زمانی پول
ارزش زمانی پول را می توان هم برای گذشته و هم برای آینده مورد محاسبه قرار داد. با این کار می توان به این سئوال پاسخ داد که ارزش فعلی پول در گذشته و آینده چقدر بوده و یا خواهد بود. در اینجا دو مثال ارائه می گردد
مثال: اگر شما در سال جاری 100 واحد پول داشته باشید و سال گذشته نرخ تورم 20%بوده است ارزش فعلی(زمانی) پول شما80 واحد است
مثال: اگر شما در سال جاری 100واحد پول داشته باشید و نرخ تورم 2% باشد در پایان سال بعد ارزش زمانی پول شما 98واحد خواهد بود
اثر تورم بر ارزش درآمد، قدرت خرید و ارزش سرمایه افراد
تورم می تواند ارزش درآمد فرد را تحت تاثیر قرار دهد. بعنوان مثال اگر نرخ تورم ماهانه 10درصد باشد و درآمد فرد 2میلیون تومان باشد ارزش درآمد فرد در ماه جاری یک میلیون هشتصد هزار تومان خواهد بود
تورم می تواند قدرت خرید اشخاص را نیز تحت تاثیر قرار دهد. بعنوان مثال اگر فرد در ماه گذشته با 2میلیون تومان می توانست 100واحد کالا خریداری نماید با وقوع 10% تورم در ماه جاری، می تواند 90 واحد کالا خریداری نماید
تورم می تواند ارزش سرمایه و دارایی فرد را نیز تحت تاثیر قرار دهد. بعنوان مثال اگر شخصی 10میلیون تومان پس انداز داشته باشد و این رقم را در صندوق شخصی خود نگهداری نماید، با وقوع تورم ارزش آن کاسته می شود.حال اگر این رقم را در گزینه های مختلف سرمایه گذاری، هزینه نماید، می تواند ضمن حفظ ارزش سرمایه خود اثر کاهش ارزش پس انداز خود را حفظ نماید.
تورم بر چه افرادی تاثیر بیشتری دارد؟
در درجه اول وقوع تورم بر کسانی تاثیر منفی دارد که دارای درآمد ثابت هستند و درآمد آنها متناسب با آهنگ تورم افزایش نمی یابد. معمولا کارگران، کارمندان، کشاورزان از افزایش تورم آسیب می بینند زیرا درآمد آنها متناسب با آهنگ تورم افزایش نمی یابد بعنوان مثال اگر نرخ سالیانه تورم در جامعه ای20درصد و میزان افزایش درامد کارمندان دولت 10درصد باشد، ارزش درآمد آنها 10% کاهش می یابد و آنها دچار زیان می شوند
همچنین تورم می تواند ارزش دارایی افردای که در گزینه های مختلف سرمایه گذاری مثل زمین، ساختمان، ارز خارجی، طلا، پس انداز در بانک، خرید سهام و...سرمایه گذاری می کنند را تحت تاثیر قرار دهد. بعنوان مثال اگر فردی 10میلیون سرمایه خود را در بانک پس انداز کند و بانک به او سودی 8درصدی اعطاء کند و فردی دیگر همین مبلغ را در خرید یک قطعه زمین سرمایه گذاری کند و زمین 20% افزایش قیمت سالانه داشته باشد و نرخ تورم 10%باشد، ارزش دارایی (پس انداز) فرد اول2% کاهش و در مقابل ارزش دارایی(زمین) فرد دوم 10% افزایش می یابد
فرد چگونه می تواند از اثرات منفی تورم بر دارایی خود بکاهد؟
در درجه اول کنترل و مدیریت تورم بر عهده دولت است. با این وجود افراد می توانند اثرات منفی تورم لجام گسیخته را بر دارایی خود کاهش دهند. از آنجاییکه در اقتصاد ایران در چند دهه ی اخیر نرخ تورم بالایی حاکم بوده است به روش های زیر می توان از اثرات منفی آن در امان ماند. بدیهی است این راهکارها بیشتر برای کسانی کارایی دارد که می توانند بخشی از درآمد خود را پس انداز نمایند
گام اول: با برنامه ریزی صحیح بخشی از درآمد خود را پس انداز نمایید: با انجام برنامه ریزی، اولویت بندی نیازمندیها، تخصیص صحیح درآمد خود بین انواع نیازمندیها،استفاده از برخی راهبردهای صرفه جویانه بخشی از درآمد خود را پس انداز نمایید. با دریافت وام های کم بهره از بانک ها یا صندوق های قرض الحسنه و پرداخت اقساط آن نیز می توانید بخشی از درآمدخود را پس انداز نمایید
گام دوم: گزینه های مختلف سرمایه گذاری را شناسایی نمایید: در جامعه گزینه های مختلف سرمایه گذاری وجود دارد. معمول ترین گزینه های سرمایه گذاری در جامعه ایران به شرح زیر است
الف.خرید ملک و ساختمان مسکونی و تجاری
ب. خرید اوراق قرضه
پ. پس انداز های کوتاه و بلند مدت در بانک ها
ت. خرید سهام در بورس
ث. خرید طلا و فلزات گرانبها
ج.خرید سکه بهار آزادی
ح. خرید دلار و ارزهای خارجی
ح.راه اندازی کسب و کار مستقل یا اشتراکی
گام سوم: میزان بازدهی هر یک از گزینه های سرمایه گذاری را شناسایی نمایید
هر یک ازگزینه های سرمایه گذاری دارای میزان بازدهی مختلفی هستند. مهمترین گام مقابله با تورم برآورد بازدهی انواع گزینه های سرمایه گذاری است.با روش های مختلفی می توانید میزان بازدهی هر یک از گزینه ها را مشخص نمایید. بعلت اینکه این براورد در آینده رخ خواهد داد و عوامل مختلفی در آن تاثیر دارند آن از قطعیت کامل برخوردار نیست بنابراین همواره مقداری عدم قطعیت , در نتیجه ریسک در آن وجود دارد. یکی از راههای تخمین بازدهی گزینه های سرمایه گذاری انجام مشاوره با افراد فعال در هر یک از این بخش ها است روش منطقی دیگر مطالعه رفتار گزینه ها در گذشته و تصمیم گیری بر اساس آن است.به عنوان مثال در صفحه بعد بازدهی چند گزینه در یک روند ده ساله نشان داده شده است
گام چهارم: بعد از انتخاب گزینه سرمایه گذاری، پس انداز خود را بر روی گزینه مربوطه سرمایه گذاری کنید
با توجه میزان پس انداز خود و بازه زمانی، مبلغ آن را در گزینه منتخب سرمایه گذاری نمایید. در هر دوره چند ماهه و یا یکساله بازدهی سرمایه خود را براورد نمایید و در صورت راکد بودن بازار آن گزینه، نسبت به تغییر سرمایه گذاری خود اقدام نمایید
با این اقدامات شما می توانید ارزش زمانی پول خود را بر اثر افزایش تورم حفظ نمایید و حتی در برخی از موارد بر میزان سرمایه و دارایی خود بیفزایید
تورم پدیده ای است که به شدت وضعیت اقتصادی و بهزیستی مالی اشخاص را تحت تاثیر قرار می دهد. تورم می تواند اثر تخریبی بر درآمد افراد بویژه قشر دارای درآمد ثابت داشته باشدو بر جمعیت فقرا به شدت بیفزاید. اشنایی با مفهوم و تعریف تورم و راهبردهای مقابله با آن بخشی از سواد مالی است و لازم است هر فردی ضمن درک مفهوم آن اثراتش را بر زندگی و درآمد خود بداند و راه های مقابله با آن را بشناسد
تعریف تورم
از نظر لغوی در زبان فارسی “تورم” به معنای “ورم کردن”، “آماس کردن” و “آماسیدن” است. در ساده ترین تعریف، تورم به معنی افزایش غیرمتناسب سطح عمومی قیمتها در نظر گرفته میشود. به سخن دیگر، تورم، روند فزاینده و نامنظم افزایش قیمتها در اقتصاد است
تورم از نظر علم اقتصاد به معنی افزایش سطح عمومی قیمت ها در طول یک زمان مشخص است. نرخ تورم برابر است با تغییر در یک شاخص قیمت که معمولا شاخص قیمت مصرف کننده استاگر قیمت یک کیلو سیب در هفته گذشته 2000تومان بوده و در هفته جاری به 4000تومان تغییر کرده باشد به این تغییر قیمت، “تورم قیمت سیب” گفته می شود. بعلت دو برابر شدن قیمت سیب، درصد افزایش قیمت سیب در این بازه زمانی 100درصد است که این درصد افزایش قیمت، “نرخ تورم” این کالا را نشان می دهد
روش محاسبه نرخ تورم در سطح کلان
نرخ تورم از طریق محاسبه قیمت هفتگی، ماهانه و سالانه یک سبد کالای پایه حاصل میشود که این سبد نیز هر چند سال یک بار مورد بازنگری قرار میگیرد. در ایران این سبدآخرین بار در سال 1383 با دربرداشتن 359 قلم کالا و خدمات در 75 شهر منتخب کشور و در 12 گروه کالایی مورد استناد قرار گرفت
به زبان ساده مراحل عملیاتی محاسبه نرخ سالانه تورم به شرح زیر است:
الف. قیمت کالاها و خدمات در سال گذشته( این قیمت در دسترس است) محاسبه می شود
ب.قیمت همان کالاها و خدمات در سال جاری نیز بدست می اید
ج. درصد تغییر هر کالا محاسبه می شود
د. درصدهای بدست آمده باهم جمع می شوند و بر مجموع کالاها و خدمات تقسیم می گردد و نرخ تورم بدست می آید
نرخ تورم را به سه روش تغییر “نقطه به نقطه”، تغییر “ماه به ماه” و “متوسط تغییر سالانه” می توان محاسبه کرد
نرخ تورم در ایران و سایر کشورها
نرخ تورم در جوامع مختلف ارقام متفاوتی را نشان می دهد در اغلب کشورهای توسعه یافته این نرخ تک رقمی و زیر 2% است. در ایران، بویژه در تاریخ 40 ساله انقلاب نرخ تورم بالابوده است. چنانکه بغیر از 2سال، این نرخ دو رقمی بوده و حتی در یکی از سالها به رقم بی سابقه 50% نیز رسیده است.
تعریف ارزش زمانی پول
پول یک کشور در هر برهه ی زمانی در برابر ارزها، فلزات گرانبها و انواع کالاها، دارای ارزش و بهایی است. در طول زمان، تورم می تواند ارزش پول ملی یک کشور را در برابر آنها به شدت متاثر کند. به ارزش یک پول ملی در برابر انواع ارزها، فلزات گرانبها و انواع کالاها در برهه های زمانی مختلف، “ارزش زمانی پول” گفته می شود
مثال1: اگر در آعاز یک سال، قیمت مبادله دلار در برابر ریال از رقم 50000ریال در برابر یک دلار، در پایان سال به رقم 60000ریال افزایش یابد ارزش زمانی ریال در مقایسه با سال گذشته 20%افت کرده است
مثال2: اگر نرخ تورم سالانه در کشوری 10% باشد ارزش زمانی 100واحد پول آن در پایان سال 90واحد خواهد بود زیرا بطور متوسط با 100واحد پول در پایان سال می توان 90 واحد کالا و خدمات خریدای نمود
روش محاسبه ارزش زمانی پول
ارزش زمانی پول را می توان هم برای گذشته و هم برای آینده مورد محاسبه قرار داد. با این کار می توان به این سئوال پاسخ داد که ارزش فعلی پول در گذشته و آینده چقدر بوده و یا خواهد بود. در اینجا دو مثال ارائه می گردد
مثال: اگر شما در سال جاری 100 واحد پول داشته باشید و سال گذشته نرخ تورم 20%بوده است ارزش فعلی(زمانی) پول شما80 واحد است
مثال: اگر شما در سال جاری 100واحد پول داشته باشید و نرخ تورم 2% باشد در پایان سال بعد ارزش زمانی پول شما 98واحد خواهد بود
اثر تورم بر ارزش درآمد، قدرت خرید و ارزش سرمایه افراد
تورم می تواند ارزش درآمد فرد را تحت تاثیر قرار دهد. بعنوان مثال اگر نرخ تورم ماهانه 10درصد باشد و درآمد فرد 2میلیون تومان باشد ارزش درآمد فرد در ماه جاری یک میلیون هشتصد هزار تومان خواهد بود
تورم می تواند قدرت خرید اشخاص را نیز تحت تاثیر قرار دهد. بعنوان مثال اگر فرد در ماه گذشته با 2میلیون تومان می توانست 100واحد کالا خریداری نماید با وقوع 10% تورم در ماه جاری، می تواند 90 واحد کالا خریداری نماید
تورم می تواند ارزش سرمایه و دارایی فرد را نیز تحت تاثیر قرار دهد. بعنوان مثال اگر شخصی 10میلیون تومان پس انداز داشته باشد و این رقم را در صندوق شخصی خود نگهداری نماید، با وقوع تورم ارزش آن کاسته می شود.حال اگر این رقم را در گزینه های مختلف سرمایه گذاری، هزینه نماید، می تواند ضمن حفظ ارزش سرمایه خود اثر کاهش ارزش پس انداز خود را حفظ نماید.
تورم بر چه افرادی تاثیر بیشتری دارد؟
در درجه اول وقوع تورم بر کسانی تاثیر منفی دارد که دارای درآمد ثابت هستند و درآمد آنها متناسب با آهنگ تورم افزایش نمی یابد. معمولا کارگران، کارمندان، کشاورزان از افزایش تورم آسیب می بینند زیرا درآمد آنها متناسب با آهنگ تورم افزایش نمی یابد بعنوان مثال اگر نرخ سالیانه تورم در جامعه ای20درصد و میزان افزایش درامد کارمندان دولت 10درصد باشد، ارزش درآمد آنها 10% کاهش می یابد و آنها دچار زیان می شوند
همچنین تورم می تواند ارزش دارایی افردای که در گزینه های مختلف سرمایه گذاری مثل زمین، ساختمان، ارز خارجی، طلا، پس انداز در بانک، خرید سهام و...سرمایه گذاری می کنند را تحت تاثیر قرار دهد. بعنوان مثال اگر فردی 10میلیون سرمایه خود را در بانک پس انداز کند و بانک به او سودی 8درصدی اعطاء کند و فردی دیگر همین مبلغ را در خرید یک قطعه زمین سرمایه گذاری کند و زمین 20% افزایش قیمت سالانه داشته باشد و نرخ تورم 10%باشد، ارزش دارایی (پس انداز) فرد اول2% کاهش و در مقابل ارزش دارایی(زمین) فرد دوم 10% افزایش می یابد
فرد چگونه می تواند از اثرات منفی تورم بر دارایی خود بکاهد؟
در درجه اول کنترل و مدیریت تورم بر عهده دولت است. با این وجود افراد می توانند اثرات منفی تورم لجام گسیخته را بر دارایی خود کاهش دهند. از آنجاییکه در اقتصاد ایران در چند دهه ی اخیر نرخ تورم بالایی حاکم بوده است به روش های زیر می توان از اثرات منفی آن در امان ماند. بدیهی است این راهکارها بیشتر برای کسانی کارایی دارد که می توانند بخشی از درآمد خود را پس انداز نمایند
گام اول: با برنامه ریزی صحیح بخشی از درآمد خود را پس انداز نمایید: با انجام برنامه ریزی، اولویت بندی نیازمندیها، تخصیص صحیح درآمد خود بین انواع نیازمندیها،استفاده از برخی راهبردهای صرفه جویانه بخشی از درآمد خود را پس انداز نمایید. با دریافت وام های کم بهره از بانک ها یا صندوق های قرض الحسنه و پرداخت اقساط آن نیز می توانید بخشی از درآمدخود را پس انداز نمایید
گام دوم: گزینه های مختلف سرمایه گذاری را شناسایی نمایید: در جامعه گزینه های مختلف سرمایه گذاری وجود دارد. معمول ترین گزینه های سرمایه گذاری در جامعه ایران به شرح زیر است
الف.خرید ملک و ساختمان مسکونی و تجاری
ب. خرید اوراق قرضه
پ. پس انداز های کوتاه و بلند مدت در بانک ها
ت. خرید سهام در بورس
ث. خرید طلا و فلزات گرانبها
ج.خرید سکه بهار آزادی
ح. خرید دلار و ارزهای خارجی
ح.راه اندازی کسب و کار مستقل یا اشتراکی
گام سوم: میزان بازدهی هر یک از گزینه های سرمایه گذاری را شناسایی نمایید
هر یک ازگزینه های سرمایه گذاری دارای میزان بازدهی مختلفی هستند. مهمترین گام مقابله با تورم برآورد بازدهی انواع گزینه های سرمایه گذاری است.با روش های مختلفی می توانید میزان بازدهی هر یک از گزینه ها را مشخص نمایید. بعلت اینکه این براورد در آینده رخ خواهد داد و عوامل مختلفی در آن تاثیر دارند آن از قطعیت کامل برخوردار نیست بنابراین همواره مقداری عدم قطعیت , در نتیجه ریسک در آن وجود دارد. یکی از راههای تخمین بازدهی گزینه های سرمایه گذاری انجام مشاوره با افراد فعال در هر یک از این بخش ها است روش منطقی دیگر مطالعه رفتار گزینه ها در گذشته و تصمیم گیری بر اساس آن است.به عنوان مثال در صفحه بعد بازدهی چند گزینه در یک روند ده ساله نشان داده شده است
گام چهارم: بعد از انتخاب گزینه سرمایه گذاری، پس انداز خود را بر روی گزینه مربوطه سرمایه گذاری کنید
با توجه میزان پس انداز خود و بازه زمانی، مبلغ آن را در گزینه منتخب سرمایه گذاری نمایید. در هر دوره چند ماهه و یا یکساله بازدهی سرمایه خود را براورد نمایید و در صورت راکد بودن بازار آن گزینه، نسبت به تغییر سرمایه گذاری خود اقدام نمایید
با این اقدامات شما می توانید ارزش زمانی پول خود را بر اثر افزایش تورم حفظ نمایید و حتی در برخی از موارد بر میزان سرمایه و دارایی خود بیفزایید
مدیریت ریسک و اجرای آن