کلیات

سواد مالی که عبارتست از " ترکیبی از آگاهی، دانش، مهارت، نگرش و رفتارهای ضروری برای تصمیم گیری های صحیح مالی و در نهایت نیل به بهزیستی مالی شخص"(اتکینسون و مسی[1] ،2011: 12) از جانب حامیان مختلف آن، درباره ارائه تعریفی یکسان از آنچه که سواد مالی هست، باید باشد و می تواند باشد توافقی وجود ندارند(بیجورکلوند[2]،2019) با مرور ادبیات موجود می توان گفت که در یک تعریف و طبقه بندی کلی سواد مالی  شامل سه حیطه دانش، نگرش و رفتارهای مرتبط با تصمیات مالی است. برس و هازدیک[3](2012 نقل از: هورنیاک[4] ،2018) بر اساس ادبیات موجود، شاخص های سواد مالی را به چهار گروه اصلی تقسیم نموده است: درآمد اکتسابی، میزان و عناصر پس انداز، منابع بیرونی و سطح تقاضای پول نقد در اقتصاد. همچنین در این ادبیات درباره مولفه ها و موضوعات مرتبط با سواد مالی نیز تفاوت هایی مشاهده می گردد و "تاکنون به سنجش سواد مالی توجه کافی نشده است"(هورنیاک،2018: 8). در بسیاری از تحقیقات سواد مالی شامل سه موضوع بهره مرکب، تورم و تنوع ریسک (بویس کلر، لیساردی و میچل، 2017) در نظر گرفته شده است اما در بعضی از تحقیقات موضوعاتی چون بیمه، مالیات، وام، بازنشستگی و به آن افزوده شده است.
برای پاسخی عملیاتی و کاربردی به این سؤال، مرور دوره های معروف کوتاه مدت می تواند پاسخ صحیح برای این سئوال فراهم نماید. برای این منظور به کورسرا به عنوان تدارک ببینده دوره های مجازی مراجعه گردید و پودمان های یک دوره سواد مالی استخراج شد عنوان این دوره برنامه ریزی مالی برای جوانان بزرگسال است که توسط دانشگاه ایلی نویز ایالات متحده تدوین شده و در آن تاکنون 128562نفر ثبت نام نموده اند. در ادامه این پودمان ها که هر یک می تواند به عنوان بخشی از سواد مالی باشد می آید:
1. تنظیم اهداف مالی و ارزیابی وضعیت فعلی شخص
2.بودجه ریزی و مدیریت نقدینگی
3. راهبردهای پس انداز
4.ارزش زمانی پول
5. استقراض و اعتبار
6.سرمایه گذاری
7-مدیریت ریسک
لازم به توضیح است که در این دوره یک پودمان هم بنام "برنامه ریزی مالی به عنوان یک شغل" منظور شده است که برای کسانی است که قصد دارند علاوه بر فراگیری این نوع سواد، بعنوان یک متخصص و مشاور بتواند برای دیگران برنامه ریزی مالی داشته باشد

[1] . Atkinson & Messy

[2] . Björklund

[3] . Béres & Huzdik

[4] . Hornyák

مشکلات اقتصادی نه تنها بخش مهمی از زندگی روزمره افراد و خانوارها هستند (جورجنسن و سولا[1] ،2010) بلکه در سطح کلان نیز حل آنها یکی از اولویت های اساسی سیاستمداران و برنامه ریزان محسوب می گردد. این موضوع در جوامعی که دارای نرخ بالای بیکاری و فقر هستند؛ دستمزدها در سطح پایینی قرار دارند؛ ارزش پول ملی در نوسان دائمی است؛ نرخ تورم سالانه بالا است؛ نظام تامین اجتماعی فراگیر( بازنشستگی، سلامت و..) وجود ندارد و یا بدرستی کار نمی کند؛ نظام های سرمایه گذاری مطمئن و با ثباتی چون بورس و اوراق قرضه وجود ندارد، نمود بیشتری دارد.

هم در سطح خرد و هم در سطح کلان،  سواد مالی یکی از ستون های رفاه مالی جامعه (رسوایزی و کالبی[2]،2015) و ابزاری مهم برای فائق آمدن بر مشکالات اقتصادی در سه سطح فردی، خانوادگی/سازمانی و کلان است. در بعد فردی تحقیقات آشکار ساخته است که این نوع سواد به بهبود وضعیت اقتصادی فرد(لوزاردی و میچل[3]،2014؛ کلپر و دیگران[4]، 2012؛ هارنیش[5]،2010؛ پرایس[6]، 2010)، فهم مفاهیم پایه مالی و قضاوت درست درباره تصمیم گیری در ارتباط با اخذ وام و برنامه ریزی دوره بازنشستگی و در نتیجه مدیریت مالی قوی(لوزاردی و توفانو[7]،2009);کاهش استرس های مالی(کول، توماس و ضیا[8]،2009 )؛کاهش غیبت در کار (بگول[9]،2002) بهبود رفتار مالی در نتیجه درآمد بالا(کووی[10]،2013) منجر می شود. در بعد خانوار و موسسات نیز مشخص شده است که سواد مالی به تصمیم گیری های مالی بهتر و رفاه خانوار(کول، توماس و ضیا^[11]،2009 )؛  اجتناب از تصمیمات مالی مضر (دریافت وام های گران قیمت، پس انداز کم، نداشتن بودجه ریزی(خانوادگی) و برنامه ریزی مالی) (آی. آر.بی.دی، او.ای. سی. دی، دی. اف.آی.دی،سی.جی.ای.پی[12]،2009) مدد می رساند. در سطح کلان نیز سواد مالی پایین می تواند به نابرابری مالی و روندهای مصرفی دارای ریسک بیشتر و محرومیت اقتصادی آحاد ملت (فیلیپس[13]،2012؛ دینوودی[14]،2010؛ هارنیش[15]، 2010؛ پرایس[16]،2010) نابرابری در توزیع درآمد و ثروت، پس انداز نامناسب برای بازنشستگی، و نرخ پایین پس انداز و ایجاد سرمایه(لوزاردی و همکاران[17]،2010؛ مندل و کلین[18]،2009) منجر شود و سواد مالی بالا به ثبات بیشتر و بازارهای کارآمد(برون استین و ولچ[19]،2002) پس انداز بیشتر مردم در کشورشان و ثبات نظام مالی(کلیپر و همکاران[20]،2012 نقل از لوک ساندر و همکاران[21]،2014) کمک کند.

[1] . Jorgensen and Savla

[2] . Rasoaisi & Kalebe

[3] . Lusardi & Mitchell

[4] . Klapper et al

[5] . Harnisch

[6] . Price

[7] . Lusardi & Tufano

[8] . Cole, Thomas And Zia

[9] . Bagwell

[10] . Covay

[11] . Cole, Thomas And Zia

[12] . IRBD, OECD, DFID, CGAP

[13] . Phillips

[14] . Dinwoodie

[15] .Harnisch

[16] . Price

[17]. Mandell and Klein

[18] . Lusardi  et al

[19] .Braunstein and Welch

[20] . Klapper et al.

[21] . Luksander et al.